Sigarenmaken

Gemeente: 
Locatie: 
IJsselmuiden
Wanneer: 
Tijdens workshops

Ze is één van de laatste Nederlanders die het ambacht van sigarenmaken verstaat: als 16-jarige scholiere leerde Ria Bos als vakantiehulp handmatig sigaren te maken bij de firma Oud Kampen. Ze keek de kunst af bij oude vaklieden, die de bloeitijd van de Kamper sigarenindustrie nog hadden meegemaakt. Op haar 19de ging ze aan de slag voor sigarenfabriek De Olifant, waar ze demonstraties ambachtelijk sigarenmaken gaf. De Tabakswet beperkte in 1990 de mogelijkheden om reclame te maken voor verkoopdoeleinden. Sindsdien geeft Ria Bos, woonachtig in IJsselmuiden, op persoonlijke titel demonstraties sigarenmaken: niet zozeer voor het rookgenot, maar voor instandhouding van een stukje Nederlands erfgoed.

Fabricage
Sigarenmaken is een vak apart. Het gemakkelijker gezegd dan gedaan. Het duurt jaren voordat je de kneepjes in de vingers hebt. De basis bestaat uit een mengsel van versneden tabak, dat door een zogenaamd omblad bijeen wordt gehouden. Dit product wordt in een sigarenmal geperst. Vervolgens komt er een fijn en egaal bruin dekblad om de kern heen en wordt het eindresultaat voorzien van een sigarenbandje. Samenstelling van de melange en de tabaksbladen evenals de afmeting bepaalt het type sigaar waarmee je van doen hebt.

Cultuurhistorisch erfgoed
Nederland kent een rijke traditie op het gebied van sigarenproductie, waarbij Kampen mag gelden als bakermat van deze industrie. In 1826 vestigde Johan Wilke Lehmkuhl hier de eerste sigarenfabriek van het land. Deze bedrijfstak groeide uit tot economische motor van de IJsselstad, die aan vele honderden arbeiders werk verschafte. In de 20ste eeuw kreeg de sigaar stevige concurrentie van de sigaret. Om de prijs te drukken, ging men over op machinale productie van de sigaar. De kennis van de handmatige sigarenproductie is in de afgelopen eeuw bijna verdwenen.

Schade aan de gezondheid
De gebleken gezondheidsrisico's van roken hebben ook bijgedragen aan de teloorgang van de sigarenproductie. Ria Bos wil de nadelige effecten niet bagatelliseren, maar wijst erop dat de sigaar als natuurproduct niet te vergelijken is met de sigaret. Bovendien wordt de sigaarrook niet geïnhaleerd. Ze huldigt het motto "geniet met mate". De tabakswetgeving stelt paal en perk aan alle vormen van reclame voor tabakswaren, inclusief het geven van demonstraties sigarenmaken. Ria Bos laat belangstellenden ervaren hoe het rollen van sigaren in zijn werk ging, maar het eindresultaat mag formeel niet geconsumeerd worden (als het zich daar überhaupt al voor leent). Het gaat haar primair om de kennis en kunde van dit ambacht, waarover ze met verve vertelt.

Auteur: 
Ewout van der Horst
Zie verder: 

Website Ria Bos: www.riabos.nl