Welsumer kip

Gemeente: 
Locatie: 
Welsum

Welsum ligt aan de Gelderse kant van de IJssel, maar behoort tot de gemeente Olst-Wijhe. Dit dorp telt minder dan 600 inwoners, maar geniet internationale bekendheid vanwege het hoenderras dat hier begin 20ste eeuw is ontstaan: de Welsumer. Dit grote hoenderras, dat getooid wordt met een glanzend verendek in mooie, warme kleuren, is waarschijnlijk ontstaan uit kruisingen tussen boerenkippen en exotische haantjes. Welsumer kippen werden in korte tijd zeer gewild vanwege hun grote, donkerbruin gespikkelde eieren. Maar in de tweede helft van de vorige eeuw moest de Welsumer het afleggen tegen de moderne legkippen. Nu behoort het ras tot de zeldzame huisdierrassen en wordt het in stand gehouden door liefhebbers en hobbyfokkers.

Exotische haantjes
Op de vele buitenplaatsen in de omgeving van Welsum, zoals in Heerde, Olst, Deventer en Twello, raakte het rond 1900 in de mode om exotische vechthoentjes van Aziatische afkomst te houden. De eigenaren pronkten met de felgekleurde haantjes die in hun park rondstapten. Er werd ook mee gefokt en de overtollige haantjes werden weggegeven naar de omliggende boerderijen. Het pluimvee behoorde tot het domein van de boerin: daarmee verdiende ze een kleinigheidje voor zichzelf. Een jonge, exotische haan was voor haar heel aantrekkelijk. Hij werd gekruist met boerenkippen en er ontstaat een nieuw hoenderras: de Welsumer.

Donkerbruin gespikkelde eieren
De Welsumer kippen legden opvallend grote, donkerbruin gespikkelde eieren, die op de eiermarkt in Epe gretig aftrek vonden. Zoals vaker gebeurt als iets lucratief blijkt te zijn, werd de bezigheid van de vrouw niet langer als minderwaardig beschouwd en nam de man het van haar over. De pluimveehouderij werd een serieuze inkomstenbron van de boer. In de notulen van de Algemene Vergadering van de Nederlandse Hoenderclub van 20 januari 1918 wordt de Welsumer voor het eerst vermeld. In 1921 krijgt het Welsumer hoenderras internationale bekendheid tijdens het Wereldpluimveecongres in ’s-Gravenhage.

Welsumerclub
Het Welsumer hoen werd een officieel erkend ras. Wel duurde het een poosje voordat het ras geperfectioneerd was, waarbij twee partijen met elkaar strijden om de meest ideale kleur. Uiteindelijk wordt de kleur ‘roodpatrijs’ bepalend voor het ras. Ook vanuit het buitenland kwam er al snel vraag naar Welsumers. De grote, bruine eieren brachten meer op dan de witte eieren van andere Nederlandse kippen. In 1969 werd de Welsumerclub opgericht, voor iedereen die het Welsumer hoen een warm hart toedroeg. De jaarlijkse clubdag wordt uiteraard in Welsum gehouden. In het jaar 2014 bestaat de club 45 jaar en dit jubileum wordt zoals gebruikelijk gevierd met een internationale tentoonstelling in Dorpshuis De Bongerd.

Mooie zomers en cornflakes
Tot 1978 werd de rasnaam Welsumer met dubbel m geschreven, maar volgens taalkundigen is één m voldoende. In de Verenigde Staten wordt de naam van het hoenderras nog steeds met dubbel m geschreven: Wel-summer klinkt immers vrolijker. De ‘Welsummers’ zijn in de Verenigde Staten een vermaard hoenderras. Vooral omdat de haan vanwege zijn klassieke uiterlijk model stond voor de Kellogg's Cornflakes haan "Cornelius Rooster". "Wake up, up, up to Kellogg's Cornflakes!", kraaide Cornelius in de reclamespotjes. Elke Amerikaanse kippenhouder kent het Welsumer hoenderras. Ook in het Verenigd Koninkrijk zijn de Welsumer kippen beroemd, want zelfs Prins Charles houdt ze en hij is daarbij ook nog eens beschermheer van de Engelse Welsumerclub.

Trots van Welsum
Het is geen wonder dat de bewoners van Welsum trots zijn op het hoenderras dat de naam van hun dorp draagt. De Welsumer kip is een icoon geworden van het dorp en heeft zelfs een standbeeld gekregen op het pittoreske kerkplein. Dit standbeeld heeft het hoenderras te danken aan het voormalige Auto Cross Team Welsum. Toen de vereniging in 1992 werd opgeheven en er nog een aardig bedrag in de clubkas bleek te zitten, heeft het Cross Team de kunstenaar Theo Schreurs opdracht gegeven dit beeld te maken.

In 2013 ontwikkelden Alie van Voorst en Lydie Rasing in het kader van het Ommetjesproject Salland een mooie wandelroute van ongeveer zeven kilometer door en rond Welsum. Het Ommetje Welsum kreeg de naam "'t Welsums Kippeneindje".

Auteur: 
Geertje van Os
Zie verder: 

DVD Scharrelende Welsumers
Ad Boks, Unieke karakter Welsumer behouden gebleven In: Levende Have, april 2009
Website Welsumerclub: www.welsumerclub.nl