Bedevaart naar de Heilige Stede

Gemeente: 
Locatie: 
Heilige Stede Hasselt
Wanneer: 
Sacramentsdag, de tweede zondag na Pinksteren

“Elk jaar kom ik op de fiets uit IJsselmuiden om de viering op de Heilige Stede bij te wonen. Dit jaar met gemengde gevoelens. We hebben te horen gekregen dat de kerk gesloten gaat worden. De kerk waar ik getrouwd ben, onze kinderen heb laten dopen en mijn man begraven. Nu moeten we ineens naar Kampen. Als we dat al willen. Voor veel oude mensen is dat een stap te ver.”

Knipoog van de Heer
De Sacramentsviering op de Heilige Stede is vandaag zonovergoten (“als een knipoog van onze lieve Heer”), maar in de schaduw onder de bomen is het nog koel. De onheilstijding in de Thomas a Kempis-parochie echoot nog na: drie van de acht kerken moeten de deuren sluiten. De bezoekersaantallen lopen steeds meer terug. De openluchtviering in het Hasselter bedevaartsoord trekt niettemin nog zo’n 300 mensen van binnen en buiten de parochie. Er moeten stoelen worden bijgezet.

Tempel in Hasselt's Heilge Stee
“De Heilige Stede was al in de 13de eeuw een belangrijke bedevaartsplek”, klinkt het in het openingswoord. “We staan dus in een hele oude traditie.” Onvermeld blijft dat de bedevaart eind 19de eeuw na 300 jaar afwezigheid nieuw leven is ingeblazen. Tijdens de viering wordt zelfs een lied uit 1893 gezongen: “Beloon Heer ons vertrouwen. Verhoor des harten bee; Laat weer Uw Tempel bouwen in Hasselt’s Heilge Stee.” Dat kerkgebouw kwam er uiteindelijk in 1933. In de achtertuin voor een open kapel vindt de viering plaats. Een jeugdige buurman slaat vanaf zijn balkon het tafereel gade; een sigaret en mobiel in de handen.

Eucharistie
Hoogtepunt van de ceremonie is de eucharistie. Hostie en wijn worden door de pastoor en jonge bruidjes opgehaald uit de kerk, gezegend en gedeeld. De aanwezigen kunnen langs een viertal misdienaren lopen om de geconsacreerde hosties in ontvangst te nemen. De overgebleven hosties worden in een plechtige processie naar het tabernakel in de kerk gebracht, onder het zingen van Rex Clementisse, een latijns gezang ter ere van het Sacrament van het Altaar. Het publiek sluit achter in de rij aan. In de goed gevulde kerk wordt de dienst afgesloten.

Hemelvaart
Eén van de aanwezige dames kan het slot niet meemaken. “Elk jaar vergeet ik weer een kussentje mee te nemen”, verzucht ze. “Ik ben zo koud; ik moet hoognodig naar de wc.” Na afloop van het sanitaire verblijf vertelt ze dat zij en haar man elk jaar uit Zwolle op Sacramentsdag naar de Heilige Stede komen. Meestal op de fiets, maar nu met de auto, omdat dochterlief op bezoek was. “Met Hemelvaart lopen we ieder jaar met de hele familie van Zwolle naar Hasselt. Vroeger gebeurde dat wel meer, maar nu zijn wij de enigen die dat nog doen. Het is de enige keer in het jaar dat mijn kinderen nog in de kerk komen.”

Organisatie
De viering van Sacramentsdag op de Heilige Stede ligt in handen van de Thomas a Kempis parochie. Deze parochie bestrijkt de rooms-katholieke kerken in Kampen, Ijsselmuiden, Zwolle, Hattem en Hasselt. De dag vóór de viering is bekend geworden dat drie van de acht kerken de deuren moeten sluiten. Leegloop en vergrijzing maken het onmogelijk om het huidige kerkenbestand te handhaven. De gemiddelde leeftijd van de aanwezigen bij de viering illustreert dit probleem maar al te zeer. Zoals bij veel religieuze tradities hangt het voortbestaan van de bedevaart op de Heilige Stede op Sacramentsdag in belangrijke mate samen met het proces van ontkerkelijking. Maar gezegd moet worden: bij het resterende kerkvolk geniet de bedevaart veel aanhang.

Auteur: 
Ewout van der Horst