Hanenkraaiwedstrijd

Gemeente: 
Locatie: 
Buurschap Elshof
Wanneer: 
Om de 2 jaar in maart

Vanaf 19.30 uur is de zaal open in het gemoedelijke buurthuis van Elshof en stromen deelnemers en publiek langzaam binnen. Uiteindelijk ongeveer 70 mensen, waarbij opvalt dat alle leeftijden zijn vertegenwoordigd. Bijna alle aanwezigen komen uit Elshof en een enkeling uit Heino. Op een klein podium staat een stellage met vijf hokken waarin de deelnemende hanen geplaatst kunnen worden. Boven de stellage hangen felle lampen. De hanen zitten buiten de zaal in dozen en zien pas licht op het moment dat ze aan de wedstrijd deelnemen. De verwachting is dat ze dan gaan kraaien.

Doodse stilte
Stipt om 20.00 uur neemt presentator Bertus van der Vondervoort het woord en vraagt hij om doodse stilte. Iedereen geeft er gehoor aan. Er wordt begonnen met twee rondes in de wedstrijdcategorie jeugd; vervolgens zullen er nog zeven rondes in de categorie volwassenen volgen. Er komen vijf kinderen binnen die elk een haan in een hokje zetten en aan een tafel voor de stellage gaan zitten. Niet voor hun eigen haan, maar voor die van een ander. Er staat een leeg en een vol bakje maïs en telkens als de haan kraait, moeten ze een maïskorreltje uit het volle in het lege bakje doen. Wie de meeste maïskorrels heeft verplaatst, is de winnaar. En dan is het wachten. Gespannen en met gespitste oren kijkt iedereen toe. Er komen allerlei geluiden uit de hanen, maar er is er niet een die een echte kraai laat horen. Deze ronde niet en de rondes die volgen ook niet. Elke keer gaat er na tien minuten een wekker af en is de tijd om.

Wedstrijd
Om de twee jaar wordt er in Elshof een hanenkraaiwedstrijd georganiseerd. "Anders gaat het vervelen," zegt één van de twee vrouwelijke juryleden. Dit jaar doen ze het voor de vierde keer. Haar man heeft het meegemaakt in Boskamp en is zo enthousiast dat hij het met een buurman in Elshof is gaan organiseren. Dit jaar heeft de jury het moeilijk, want nu de hanen weigeren te kraaien moeten ze andere prijzen bedenken: voor de mooiste, lelijkste en grappigste haan. De jongen die zijn haan zo liefdevol vasthoudt en uiterst voorzichtig in de wedstrijdkooi zet, verdient ook een prijs.

Geen Brahma, maar drama
Een oudere man vertelt dat hij alle wedstrijden heeft gezien."Dit is altijd leuk, je bent er even uit, even buurten, biertje drinken." Er is vaak iets te doen in het buurthuis, zegt hij. Afgelopen week waren er drie toneelvoorstellingen en was het elke avond volle bak. Een vrouw die net heeft deelgenomen aan de wedstrijd komt erbij zitten en verzucht: "Dit is geen Brahma, maar drama." Ook haar Brahma-haan wilde niet kraaien. Volgens een man die een kenner lijkt te zijn, kraaien de hanen niet omdat ze de hele dag buiten hebben gezeten en het temperatuurverschil te groot is. "Het is te koud buiten." Het is ook koud buiten, 29 maart, met een temperatuur van rond het vriespunt.

Achtergrond
Hanenkraaiwedstrijden worden al enkele tientallen jaren georganiseerd in de gemeente Olst–Wijhe en lijken aan populariteit te winnen. In Boskamp gebeurt het sinds 1988, in Elshof sinds 2005 en in Den Nul is de traditie in 2011 na 25 jaar nieuw leven ingeblazen. In Boskamp is het evenement altijd tussen Kerstmis en Nieuwjaar. "Ooit bedacht voor de gein tijdens de kermis", volgens organisator Frans Overmars in De Stentor (29-12-2008).

In Boskamp zingen de deelnemers vooraf een hanenlied en eten ze achteraf gebraden kippenpoten. Het wedstrijdelement is wel degelijk aanwezig, maar het gebeurt toch vooral voor de grap en de gezelligheid. En vermakelijk is het om met een volle zaal in dit digitale tijdperk en middenin de 24-uurseconomie minutenlang in stilte te staren naar hanen die al dan niet gaan kraaien.

In Vlaanderen is het "hanenzetten" een bekende volkssport, die in 2011 zelfs is opgenomen in de Inventaris Vlaanderen voor Immaterieel Cultureel Erfgoed. De hanenkraaiwedstrijden of hanenzettingen, zoals ze in Vlaanderen genoemd worden, zijn overigens van een geheel andere orde dan de hanengevechten, de wrede sport die al sinds 1849 is verboden.

Auteur: 
Geertje van Os
Zie verder: